Brezilyada yaşanan sosyal değişimin analizi

    29 Ağustos 2015
  • İleri
  • Geri
  • AddThis Social Bookmark Button
  • Büyüt
  • Küçült

Brezilya’da yaşanan değişimin tarihsel akışını ve ana etkenlerini şu 6 başlıkta toplamak mümkündür.

KAMİL ERGİN - CİHAN HABER AJANSI BREZİLYA TEMSİLCİSİ

1500 yılında Portekizli denizci Pedro Alvares Cabral tarafından zapt edilen Brezilya, 1822 yılında Portekiz’den ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir.  1889 yılında Pozitivist akımların etkisiyle Cumhuriyet rejimine geçilmiş, 1985 yılına kadar askeri vesayetin gölgesinde bir ülke olarak varlığını sürdürmüştür.  1988 yılında yapılan sivil anayasa ile yeni bir çehreye kavuşan ülkeyi tarihsel olarak şu dönemlere ayırmak mümkündür.

  1. Kolonial Dönem (1500-1822)
  2. İmparatorluk Dönemi (1822-1889)
  3. Cumhuriyet Dönemi (1889-1930)
  4. Vargas Dönemi (1930-1945)
  5. Demokrasiye Geçiş Dönemi (1945-1964)
  6. Askeri Diktatörlük Dönemi (1964-1985)
  7. Cumhuriyet Dönemi (1985-2002)
  8. Brezilya Çağdaş Cumhuriyet Dönemi (2002-…..)

1985 yılında askerlerin yönetimi sivillere devretmesinin ardından ülkede siyasi istikrar sağlanmış, buna ek olarak iyi bir ekonomi planlamasıyla kısa sürede dünyanın yükselen ekonomileri arasında yer almayı başarmıştır.

Geçiş sürecinde iki dönem iktidarda kalan Sosyal Demokrat Parti’li (PSDB) Fernando Henrique Cardoso hükümetinin ana icraatı enflasyonu kontrol altına almak ve güçlü bir ekonominin temellerini atmak olmuştur.

Ardından gelen İşçi Parti’li (PT) Lula da Silva ise açılımlara yönelmiş, sosyal politikalarla orta sınıfı güçlendirmiş ve dış politikada aktif bir siyaset izlemiştir. İki dönem başkanlık koltuğuna oturan Lula, sonraki dönemde kendi ekibi içinde yer alan Dilma Rousseff’ı aday göstermiş ve ikinci döneminde de desteklemiştir.

Kaynak zengini ülke, Rousseff döneminde sanayi ve teknoloji üretimine yönelmiş, ancak altyapı yatırımlarının eksikliği ve artan kamu harcamaları nedeniyle bu hamleyi gerçekleştirememiştir. Dünya ticaretini etkileyen mali krizlerin etkisi içerde hissedilmiş, dış politikadaki açılımların devamı sağlanamamıştır.  Son birkaç yıldır yerinde sayan Brezilya, iç siyasette artan kutuplaşmanın da etkisiyle istikrarsız bir döneme girmiştir.

Birkaç yıl öncesine kadar dünyanın parlayan yıldızları arasında gösterilen Brezilya’da son yıllarda sosyo-ekonomik bir değişim yaşandığı göze çarpmaktadır. Bu değişimin temelinde dış politikada basamak atlayıp  süper güçler arasında yer almak isteyen yönetim anlayışı ile iç politikada gelir düzeyine bağlı gruplar arasında yaşanan iktidar mücadelesi yatmaktadır.

Brezilya’da yaşanan değişimin tarihsel akışını ve ana etkenlerini şu 6 başlıkta toplamak mümkündür.

  1. Lula dönemi açılımları
  2. Kalkınma ve küresel entegrasyon hamleleri
  3. Sokak gösterileri
  4. Küresel krizin etkileri
  5. 2014 Başkanlık seçimleri
  6. Yolsuzluk soruşturmaları

1- Lula dönemi açılımları

Lula döneminde gerçekleştirilen açılımlara örnek olarak işçi sınıfına getirilen sosyal haklar, petrol üretim kapasitesini artırmak için Petrobras’ın yeniden yapılandırılması, Afrika ülkelerine temsilcilik açılması ve Ortadoğu ülkeleriyle başlatılan diyalog süreci örnek gösterilebilir. Türkiye ile de bu dönemde karşılıklı olarak vizeler kaldırılmış, ticaret kolaylaştırılmış ve Brezilya ürünlerinin daha farklı pazarlara girmesi sağlanmıştır. Yine aynı dönemde Türkiye ile Brezilya, İran’ı uranyum takası yapmaya ikna etmiş, ancak ‘Tahran Deklarasyonu’ adıyla tarihe geçen bu girişim batılı ülkeler tarafından destek bulmamıştır.

Brezilya Portekizce konuşulan ülkelerle birlik oluşturdu  - Wikipedia

https://tr.wikipedia.org/wiki/Portekizce_Konu%C5%9Fan_%C3%9Clkeler_Toplulu%C4%9Fu

İran, Türkiye ve Brezilya ile nükleer anlaşmayı imzaladı

http://www.bbc.com/turkce/haberler/2010/05/100517_turkey_iran.shtml

Karadeniz petrolüne 800 milyon dolarlık yatırım

http://www.ntv.com.tr/ekonomi/karadeniz-petrolune-800-milyon-dolar-yatirim,mt5X3Br-Xk-J_SYIBiNCBg

2- Kalkınma hamleleri

Uluslararası ticarette ivme yakalayan Brezilya, bu ivmeyi sürdürmek için kalkınma hamlelerine yönelmiştir. Altyapı projelerine ağırlık veren  ülke 200 milyar dolarlık bir yatırım planlaması yapmıştır. Büyük Brezilya Planı başlığı altında ülkeye sınıf atlatacak bir model üzerinde kafa yorulmuş, teknoloji üretimi için eğitim kalitesini artırmaya ve beyin göçünü durdurmaya yönelik programlar geliştirilmiştir. Küresel entegrasyon konusunda diğer gelişmekte olan ülkeleri kapsayan BRICS oluşumuna önem verilmiş, Güney Amerika Pazarı (Mercosul) ve AB ortaklıkları ile BM ve Dünya Ticaret Örgütü gibi oluşumlarda aktif tutum sergilenmiştir.

Büyük Brezilya Planı - Hamdullah Öztürk

http://www.zaman.com.tr/hamdullah-ozturk/buyuk-brezilya-plani_2045805.html

Brics Meydan Okuyor - Seyfettin Gürsel

http://www.zaman.com.tr/yazarlar//brics-meydan-okuyor_2235486.html

Kaynak Zengini Brezilya Sanayi istiyor - Murat Yülek

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/murat-yulek/kaynak-zengini-brezilya-sanayi-istiyor_2057391.html

3- Sokak gösterileri

Ülkenin yaşadığı büyüme ve refahtan pay almak isteyen halk, 2013 yılının Haziran ayında sokağa inerek bu talebini sert bir şekilde dile getirmiş ve hükümetin mevcut politikalarını gözden geçirmesini sağlamıştır.  Gösterilerde halk, yaşam kalitesinin yükselmesi, sağlık, eğitim, ulaşım gibi kamu hizmetlerinin iyileştirilmesini, kamu harcamalarının kısılmasını, lüks ve israfın önüne geçilmesi, yolsuzluk yapanların cezalandırılması gibi konular gündeme gelmiştir. Bu talepleri olumlu karşılayan hükümet, büyüme programını yarıda keserek ‘mali denetim, politik reform, sağlık, eğitim ve toplu taşımanın iyileştirilmesi’ konularına yönelmiştir. Petrol gelirlerinin eğitim ve sağlık yatırımlarında kullanılması, Küba’dan 6000 doktor getirilmesi gibi hızlı ve etkili kararlar alınmıştır. 

Gezi ruhu Brezilya’da iktidarın sonunu getirebilir

http://www.turkiyebrezilya.com/quotgezi-ruhuquot-brezilyada-iktidarin-sonunu-getirebilir-4316.html

Brezilya’daki gösteriler neden bitmiyor

http://www.aksiyon.com.tr/dosyalar/brezilya-daki-gosteriler-neden-bitmiyor_536909

Brezilya’nın Kupa ile imtihanı

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=540

4- Küresel krizin etkileri

ABD’nin para politikalarını değiştirmesi ile birlikte bu süreçten en çok etkilenen ülkeler kırılgan beşli olarak adlandırılan Brezilya, Hindistan, Türkiye, Güney Afrika ve Endonezya ekonomilerini vurdu. Kur artışı ile Brezilya’nın para birimi  3 te 1 oranında değer kaybetti. Dış ticaretin yavaşlaması cari açığı artırdı ve artan enflasyon karşısında merkez bankası arka arkaya müdahalelerde bulundu. Uluslararası kredi kuruluşlarının Brezilya’nın notunu düşürmeleri, yatırımcı uzaklaşmasına sebep oldu. Petrol fiyatlarının düşmesiyle birlikte ülke ekonomisinde önemli bir yer tutan petrol üretimi de zarar gördü. İktidar partisinin yolsuzlukla suçlanması ve seçimlerden zayıf bir zaferle çıkması da ekonomideki istikrarsızlığı daha da artırdı getirdi.

Has Brazil blown it? -  The Economist

http://www.economist.com/news/leaders/21586833-stagnant-economy-bloated-state-and-mass-protests-mean-dilma-rousseff-must-change-course-has

Brezilya ekonomisi, krizin etkileriyle yüzleşiyor

http://www.zaman.com.tr/ekonomi_brezilya-ekonomisi-krizin-etkileriyle-yuzlesiyor_2237405.html

Brezilya’da kur artışı enflasyonu tetikledi

http://www.zaman.com.tr/ekonomi_brezilyada-kur-artisi-enflasyonu-tetikledi_2289606.html

5- 2014 Başkanlık seçimi

1985 yılında sivil yönetime geçen Brezilya’da, siyasetin iç dinamikleri daha çok gelir grubuna ayrılan sınıfların çatışmasına dayalı. Ülke tarihinde iktidar geleneksel olarak Avrupalı beyaz göçmenler tarafından temsil edilmekteydi. Güney Amerika solunun önemli aktörlerinden İşçi Partisi (PT), bu rutini kırarak 2002 yılında düşük gelirli grubun da desteğiyle ilk kez iktidara geldi. Arka arkaya dört kez seçim kazanan PT, ilk iki dönemde Lula da Silva, sonraki iki dönemde de Dilma Rousseff ile temsil edildi.

Başkanlık süresi 2 dönemle kısıtlı olan ülkede, Rousseff’in yönetiminden memnun olmayan bir grup partili son seçim döneminde Lula’ya ‘geri dön’ çağrısı yaptı. Ancak Lula, Rousseff’i desteklediğini ve siyasete geri dönmeyeceğini söyleyerek partinin bölünmesini engelledi.  Seçim öncesinde anketler, farklı bir partiden yarışa giren Evanjelik aday Marina Silva’nın seçimi kazanma potansiyeli olduğuna işaret ediyordu. Ancak kampanyanın son günlerinde Marina’nın reytingleri düştü ve yarışın ilk turunda elendi.

Seçim kampanyasında iktidar partisi muhalefeti sosyal projeleri bitirerek sermaye sahiplerine hizmet edeceği yönünde suçladı. Muhalefet ise, yolsuzluk tartışmalarına ek olarak Rousseff’in ekonomi yönetimi eleştirildi. Artan kutuplaşma, seçim sonuçlarına yansıdı ve haritada kuzey eyaletleri Rousseff’e, güney eyaletleri muhalefetin adayı Aecio Neves’e (PSDB) oy verdi. Rousseff, yüzde 49 oy alan muhalefet karşısında yüzde 2 puanlık bir farkla kazandı.

Brezilya’da on iki yıllık iktidar el değiştirebilir

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4151

Brezilya seçimlerinin favorisi Dilma Rousseff

http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27331742.asp

Brezilya’da işçi partisi zayıf bir seçim kazandı – Le Monde

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4445

6- Yolsuzluk soruşturmaları

Brezilya, yakın siyasi tarihi itibariyle adeta bir skandallar ülkesi. Son 15 yılda emniyet güçleri tarafından düzenlenen operasyon sayısı 400’e yaklaştı.  Bu operasyonların çoğu bir kaç işadamı veya siyasetçinin karıştığı münferit olaylar olarak değerlendirilirken Monte Carlo, Satiagraha, Mensalão ve Lava Jato gibi ün yapan mega operasyonlar da ülke gündemini uzun süre meşgul etti.

Operasyon sayısının bu kadar çok olmasından hareketle, ülkede rüşvet ve yolsuzluk sisteminin kanıksanmış olduğu, yakalanan güçlü isimlerin ceza almadan tahliye edildiğine yönelik bir algının varlığından söz edilebilir.

Ancak yargı süreci 10 yıl süren ve onlarca güçlü politikacıyı hapse gönderen Mensalao davası sonrasında yargı ve emniyet kurumları süreçten güçlenerek çıktı. Ülkeyi kasıp kavuran Haziran protestolarında göstericilerin bir talebi de yolsuzluğa geçit verilmemesi gerektiğiydi. Bu talep, hükümet tarafından kabul gördü ve Devlet Başkanı Dilma Rousseff, yargının önünü açacak düzenlemeler yaptı. Geçtiğimiz yıl patlak veren Petrobras skandalı, bu çağrının pratiğe dönüşen en somut örneği oldu. Soruşturma hızla ilerlerken bir buçuk yıl içinde sanık sandalyesine oturan kişi sayısı 800’e yaklaştı. Aralarında işadamlarından bürokratlara, senatörlerden valilere, bakanlardan eski devlet başkanlarına kadar tutuklu sayısı 200’i geçti. Toplu bir temizlik kampanyasına dönüşen süreç, Brezilya’da sivil toplumu güçlendirerek yetişkin bir demokrasiye dönüşmesi için atılan önemli bir adım olarak görülüyor.

Brezilya'da yolsuzluk soruşturması efsane lider Lula'ya uzandı - Zaman

http://www.zaman.com.tr/dunya_brezilyada-yolsuzluk-sorusturmasi-efsane-lider-lulaya-uzandi_2302467.html

Geldiğimiz nokta! - Fernando Henrique Cardoso

http://www.turkiyebrezilya.com/geldigimiz-nokta-571.html

EKSTRA OKUMALAR

Lula’nın Afrika gezisi

http://sde.org.tr/tr/newsdetail/brezilya-afrika-iliskileri-ve-da-silvanin-afrika-gezisi/2306

Lula döneminde Brezilya’nın Afrika politikası

https://www.academia.edu/6811164/Lula_D%C3%B6neminde_Brezilya_n%C4%B1n_Afrika_Politikas%C4%B1_G%C3%BCney-G%C3%BCney_%C4%B0%C5%9Fbirli%C4%9Fi_Nereye

Brezilya’dan bir kıssadan hisse

http://www.zaman.com.tr/yorum_brezilyadan-bir-kissadan-hisse-sira-lulaya-geldi_2304770.html

Pozitivizm kilisesi çöküyor – Şahin Alpay

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/sahin-alpay/pozitivizm-kilisesi-cokuyor_2153982.html

Laik devlet dindar toplum – Şahin Alpay

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/sahin-alpay/laik-devlet-dindar-toplum_2155537.html

Brezilya, ayağa kalk yeniden doğrul ve ait olduğun yere yüksel – Şahin Alpay

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/sahin-alpay/brezilya-ayaga-kalk-yeniden-ait-oldugun-yere-yuksel_2231792.html

Futbol aşkı sarsılmaz – Şahin Alpay

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/sahin-alpay/futbol-aski-sarsilmaz_2156152.html

Brezilya ve Türkiye: İki ülkenin ekonomisi - İbrahim Öztürk

http://www.zaman.com.tr/yazarlar/ibrahim-ozturk/brezilya-ve-turkiye-iki-ulkenin-ekonomisi_2105873.html

Brezilya Kalkınma Hamlesinin ikinci etabını tamamlıyor

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=503

Brezilya, düşük gelirliler için 2 milyon toplu konut inşa edecek - AA

http://emlakkulisi.com/brezilya-dusuk-gelirliler-icin-2-milyon-konut-insa-edecek/35089

Presidential System Works only with complete seperation of Powers - Kerim Balcı

http://www.todayszaman.com/anasayfa_presidential-system-works-only-with-complete-separation-of-powers_348402.html

Brezilya’da 10 yıl süren rüşvet ve yolsuzluk davası sona erdi

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=356

Brezilya’da hükümet ulaşım kartelini merceğe aldı

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=392

İnternetin geleceği Brezilya’da tartışılıyor

http://www.turkiyebrezilya.com/internetin-gelecegi-brezilyada-tartisiliyor-532.html

Brezilya’da başkanlık yarışı kızışıyor

http://www.turkiyebrezilya.com/brezilyada-baskanlik-yarisi-kizisiyor-556.html

Rousseff’ten ‘Lula dönsün’ çağrısına cevap

http://www.turkiyebrezilya.com/roussefften-lula-donsun-cagrisina-cevap-546.html

Brezilya’da köleliğin kaldırılması

https://exoduscry.com/blog/general/history-of-slavery-and-abolition-in-brazil/

Brezilya’da yüksek mahkemeye siyahi başkan aranıyor

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=3556

BRICS, Dünya Bankasına alternatif ortak banka kuruyor

http://turkiyebrezilya.com/haber.php?id=3811

BRICS Bankası için imzalar atıldı

http://turkiyebrezilya.com/haber.php?id=3816

Brezilya seçimleri, zenginle fakirin kavgası

http://turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4398

Brezilya’da sürpriz sonuç: Rousseff’in rakibi Silva değil, Neves

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4314

Moody’s, Brezilya’nın kredi notunu negatife çevirdi

http://www.turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4205

HSBC, Brezilya birimini 5,2 milyar dolara sattı

http://www.haberturk.com/ekonomi/para/haber/1110733-hsbc-brezilya-birimini-52-milyar-dolara-satti

Ayrıca bakınız;

·      http://www.bugun.com.tr/dunya/rousseff-reform-sozu-verdi-haberi/688828

·      http://www.zaman.com.tr/dunya_brezilya-kubadan-6-bin-doktor-getirmeyi-dusunuyor_2086884.html

·      http://www.bbc.com/turkce/haberler/2013/08/130815_brezilya_petrol

·      http://anfturkce.net/guncel/rousseff-sozunu-tuttu-petrol-gelirleri-egitim-ve-sagliga-aktarilacak

·      http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/futbol/100873/Brezilya__Dunya_Kupasi_icin_servet_harcadi.html

·      http://www.zaman.com.tr/dunya_neden-brezilya-ve-turkiye_2102623.html

·      http://www.turkiyebrezilya.com/brezilya-yuksek-mahkemesi-yuzyilin-davasinda-dokunulmazlara-dokundu-299.html

·      http://turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4334

·      http://turkiyebrezilya.com/haber.php?id=4167

Etiket : değişim, sosyal, dalgalanma, düzen

İlgili Haberler

GÜNCEL

REKLAM

Blog ve Köşe Yazıları

EN ÇOK OKUNANLAR

DOSYA

RÖPORTAJ